Những ngày cuối năm, tôi dành thời gian đọc báo cáo Future of Jobs của Diễn đàn Kinh tế Thế giới – một cách giúp tôi định hướng cho bản thân và công việc trong tương lai.
Năm nay, với vai trò là một người làm marketing – nhóm chịu ảnh hưởng sâu sắc với GenAI, và vừa hoàn thành chương trình ngắn hạn về AI tại Trường Oxford Said Business School, tôi nhìn báo cáo này với một góc nhìn hoàn toàn mới.
Theo báo cáo, việc ứng dụng công nghệ kỹ thuật số trong doanh nghiệp không ngạc nhiên được dự đoán sẽ là xu hướng mang tính cách mạng nhất, khi có tới 60% doanh nghiệp tin rằng điều này sẽ định hình lại hoạt động của họ vào năm 2030.
Cùng với đó, các tiến bộ công nghệ, đặc biệt là ứng dụng AI và xử lý thông tin (86%), robot và tự động hóa (58%), và năng lượng tái tạo (41%), đang thúc đẩy cả sự tăng trưởng lẫn thu hẹp của nhiều ngành nghề.
Những thay đổi này tạo ra nhu cầu lớn về các kỹ năng liên quan đến công nghệ, với AI và dữ liệu lớn, mạng và an ninh mạng, cùng hiểu biết công nghệ trở thành ba nhóm kỹ năng phát triển nhanh nhất trong thập kỷ tới.
Tuy vậy, tương lai việc làm không chỉ được định hình bởi AI và công nghệ, mà còn bởi nhiều yếu tố khác như:
- Xu hướng phát triển bền vững và kinh tế xanh đang lan rộng ở quy mô toàn cầu.
- Biến đổi nhân khẩu học: 2 xu hướng chính là dân số có xu hướng già hoá của các nước phát triển và lực lượng lao động mới ở các nước đang phát triển.
- Sự không chắc chắn của kinh tế do ảnh hưởng địa chính trị
Những yếu tố trên có tác động sâu sắc đến thị trường lao động. Sau đây là một vài ý chính. Chi tiết báo cáo các bạn có thể tải về tại đây: https://reports.weforum.org/…/WEF_Future_of_Jobs_Report…
1. Tăng trưởng và biến động trong thị trường lao động
Đến năm 2030, thị trường lao động sẽ có những thay đổi lớn:
- 170 triệu việc làm mới sẽ được tạo ra nhờ công nghệ, chuyển đổi xanh, và tăng dân số lao động.
- Đồng thời, 92 triệu việc làm hiện tại có thể bị thay thế bởi tự động hóa và AI.
- Tăng trưởng ròng: Tổng cộng, chúng ta sẽ có thêm 78 triệu việc làm so với hiện tại.
2. Những ngành nghề chịu ảnh hưởng lớn (2025–2030)
Nhóm ngành phát triển nhanh nhất (tăng trưởng ròng):
Những ngành nghề có tốc độ tăng trưởng việc làm lớn nhất thuộc các vai trò thiết yếu của nền kinh tế toàn cầu:
• Lao động tuyến đầu (Frontline Jobs): Bao gồm lao động nông nghiệp, tài xế giao hàng, công nhân xây dựng, nhân viên bán hàng, và công nhân chế biến thực phẩm – tất cả đều dự kiến tăng trưởng mạnh nhờ thương mại điện tử, đô thị hóa, và nhu cầu tiêu dùng tăng cao.
• Dịch vụ chăm sóc sức khỏe và xã hội (Care Economy Jobs): Y tá, chuyên viên tư vấn xã hội, và nhân viên chăm sóc cá nhân tăng mạnh nhờ dân số già hóa và nhu cầu xã hội.
• Giáo dục (Education): Giáo viên đại học và trung học sẽ dẫn đầu xu hướng tạo việc làm nhờ vào mở rộng kỹ thuật số và tăng dân số trong độ tuổi lao động.
• Ngành công nghệ (Technology Roles): Chuyên gia phân tích dữ liệu lớn, kỹ sư FinTech, chuyên gia AI và học máy, và nhà phát triển phần mềm nằm trong nhóm phát triển nhanh nhất theo tỷ lệ phần trăm.
• Chuyển đổi xanh (Green Transition Roles): Kỹ sư năng lượng tái tạo, chuyên gia phương tiện tự lái và xe điện, kỹ sư môi trường sẽ dẫn đầu nhờ các nỗ lực giảm phát thải carbon.
Nhóm ngành suy giảm nhanh nhất (giảm ròng):
Những ngành nghề bị ảnh hưởng nặng nề bởi tự động hóa và AI:
- Nhân viên văn phòng và hành chính (Clerical and Secretarial Workers): Bao gồm thư ký, nhân viên nhập liệu, kế toán, thu ngân và nhân viên bán vé.
- Dịch vụ cơ bản (Service and Support Roles): Nhân viên bưu chính, bảo vệ, và nhân viên vận hành vật liệu sẽ giảm mạnh do tự động hóa.
- Nhóm kỹ năng thủ công (Manual Skills): Những công việc như độ chính xác tay nghề, sức bền và xử lý vật liệu sẽ giảm nhu cầu khi máy móc thay thế.
Nhóm ngành tăng trưởng do tác động tổng hợp:
Một số ngành nghề tăng trưởng nhờ sự kết hợp của nhiều xu hướng thay đổi:
- Công nhân xây dựng, tài xế xe tải, và chuyên viên xã hội (Building Framers, Delivery Drivers, Social Work Professionals): Các yếu tố công nghệ, kinh tế, và nhân khẩu học đều góp phần thúc đẩy tăng trưởng.
- Quản lý điều hành (General and Operations Managers): Vai trò quan trọng trong việc điều hành tổ chức phức tạp trong bối cảnh thay đổi nhanh.
3. Những kỹ năng cần thiết cho 2030
Kỹ năng cần đầu tư ngay:
- Tư duy phân tích (Analytical Thinking): Được 70% doanh nghiệp đánh giá là kỹ năng cốt lõi đến năm 2025 và tiếp tục quan trọng trong tương lai.
- Kỹ năng công nghệ (AI và Big Data): Đứng đầu danh sách kỹ năng phát triển nhanh nhất, cùng với an ninh mạng và khả năng hiểu biết công nghệ (Technological Literacy).
- Thích nghi và học hỏi (Resilience & Lifelong Learning): Linh hoạt, bền bỉ và luôn sẵn sàng học hỏi là những yếu tố không thể thiếu để tồn tại trong một thị trường biến đổi nhanh.
- Kỹ năng xã hội và lãnh đạo (Leadership & Social Influence): Khả năng tạo ảnh hưởng và dẫn dắt đội nhóm sẽ ngày càng quan trọng.
- Tư duy sáng tạo (Creative Thinking): Kỹ năng sáng tạo không chỉ trong nghệ thuật mà còn trong cách giải quyết vấn đề và đổi mới.
Kỹ năng ít được chú trọng:
- Kỹ năng cơ bản: Đọc, viết, và tính toán cơ bản sẽ không còn là lợi thế cạnh tranh khi đã có công nghệ hỗ trợ.
- Công việc thủ công: Những kỹ năng này dễ dàng bị thay thế bởi tự động hóa.
Tổng quan: Trung bình, 39% kỹ năng hiện tại của lao động sẽ cần được thay thế hoặc nâng cấp trong giai đoạn 2025–2030. Đây là cơ hội để bạn đầu tư vào tương lai của chính mình.
Tôi từng cảm thấy áp lực khi nhận ra rằng AI có thể thực hiện tốt hơn nhiều công việc mà tôi đã dành hàng năm trời để rèn luyện. Nhưng thay vì lo sợ, tôi chọn cách học cách làm chủ AI. Điều này không chỉ giúp tôi thích nghi mà còn mở ra những cơ hội mới.
Như các giáo sư của tôi tại Đại học Oxford đã chia sẻ: “Khi một kỹ năng mất đi, sẽ có một kỹ năng khác thay thế.”Quan trọng là bạn phải liên tục học hỏi, nâng cao kỹ năng, và biến AI thành đồng minh.
Bạn có đang chuẩn bị gì cho tương lai gần sắp đến?
Thân yêu,
Maggie Maggie
Subscribe Plan B Podcast để Theo dõi những thông tin cập nhật về ứng dụng AI cho người đi làm và sáng tạo nội dung nhé!
MM Creative Lab 